اشاره
بی تردید، انقلاب رایانهای و دیجیتالی شدن از بزرگترین تحولات قرن اخیر به شمار میروند که همچون تمام تحولات و پیشرفتهای بشر، نقاط ضعف بسیاری داشته است؛ اما انسان آن چنان سرمست این پیشرفتها و موفقیتها شده که به تبعات منفی حاصل از آن مانند: آلودگی محیط زیست، اشتغال، مشکلات امنیتی و حقوقی کمتر پرداخته است. یوسف پروگلر در مقاله خود با دیدگاهی انتقادی ماهیت این انقلاب، علل و عواقب سوء ناشی از دیجیتالی شدن در غرب، تأثیرات اجتماعی فناوری، بهخصوص بر جوامع اسلامی و انگیزه تاریخی اختراع روباتها را مورد بحث و بررسی قرار داده است.(1)
مقدمه
تمجید از محاسن «شاهراه اطلاعاتی» برای آرمانگرایان فنی غرب و هواداران آنها در سراسر جهان، به مد روز یا حتی کاری تبدیل شده که آن را از روی وظیفهشناسی انجام میدهند. بیانیههای بسیاری هست که در آن از دنیای نو، فضای مجازی(Cyber space) و نیروی بالقوه آن برای دسترسی آسان به اطلاعات، تعریف و تمجید بسیاری به عمل آمده است. زندگی در این دنیای نو، مزایای کوتاه مدتی هم دارد. به نظر میرسد مردم عصر ما مشتاقانه خواهان کسب اطلاعات بیشتر در مورد اموری هستند که به مراتب فراتر از واقعیتهای موجود زندگی است و این مسأله گاهگاهی منشأ اثرات مثبتی در اجتماع بوده است. اینترنت، اطلاعات را از رسانههای جمعی و دستگاههای روابط عمومی غرب آزاد کرده و بعضاً باعث ارائه نظرات سنجیده و بیطرفانهای در مورد واقعیت شده است؛ ولی شمار کسانی که در مورد فناوری رایانه دیجیتالی و اینترنت همچون بیشتر نوآوریهای فنی، سؤالهای موشکافانه و انتقادی مطرح کنند، اندک است.
بسیاری از افرادی که مسحور مزایای بالقوه این فنآوری شدهاند، متوجه مشکلات و خطرات آن نیستند. نگرشی انتقادی در مورد عصر دیجیتال به ما کمک میکند تا ماهیت واقعی برخی از دیدگاهها و فرضیات فرهنگی را که مسلم فرض شدهاند، آشکار سازیم.
انقلاب رایانهای و پیامدهای آن
انقلابی رایانهای در حال شکلگیری است که راه را برای ظهور یک عصر اطلاعاتی جدید هموار میسازد. رایانههای شخصی سریعتر، ارزانتر، زیباتر و آسانتر از گذشته راه خود را به خانوادههای کشورهای مرفه غربی بیش از پیش باز میکنند و در همین حال، صنایع، سازمانهای دولتی و تشکیلات نظامی وابستگی زیادی به رایانه پیدا کردهاند. چنانچه تقلید جهان سوم از شیوههای مورد استفاده در غرب را بتوان نمودی از یک روند معمول و دائمی به حساب آورد، به این نتیجه میرسیم که انقلاب رایانهای غرب پدیده آتی جهان است که گریزی از آن نخواهد بود.
بنیانگذاران این انقلاب با صرف هزینههای میلیاردی به منظور اطلاعرسانی به عموم مردم در خصوص مزایای این انقلاب، به فروش رایانه در سطح بسیار وسیعی موفق شدهاند که خود، کار خارق العادهای به
54