2. محتوا (Content)
یکی دیگر از ملاکهای ارزیابی منابع و شاید مهمترین ملاک، ارزیابی محتوایی است. برای ارزیابی محتوایی، دقت بیشتری لازم است و با تأمل در محتوای اطلاعات باید دید که آیا از دقت، صحت، اعتبار و شمول کافی برخوردار است یا نه؟ کارشناسان، شاخصهای گوناگونی برای ارزیابی محتوایی ذکر کردهاند که چند نمونه از آنها را در اینجا یادآور میشویم:
2-1. دقت و درستی (Accuracy):
سؤالی که در اینجا مطرح میشود، این است که آیا شاهد و مدرکی دال بر صحت اطلاعات مورد نظر در صفحه وجود دارد؟ آیا مؤلف صفحه منابع آن را ذکر کرده است؟ آیا کتابشناسیای وجود دارد که نشانگر منابع و مآخذ اطلاعات باشد؟ ارزش نسبی این اطلاعات در مقایسه با منابع کتابخانهای چیست؟ آیا نویسنده در نوشته خود بی طرفی علمی را رعایت کرده است؟ در متن مذکور چه مقداراشکالات مربوط به دستور و زبان وجود دارد؟
معمولاً منابع اینترنتی، آن گونه که در کتابها و مقالات رایج است، از سوی دیگر اساتید و کاربران مورد بازبینی، تحقیق و نقد قرار نمیگیرد. بنابراین، باید در استفاده از آنها کاملاً با احتیاط عمل کرد. یک منبع خوب، منبعی است که مؤلف با استفاده از آخرین یافتهها و منابع علمی و با رعایت بیطرفی علمی و قضاوت ارزشی، مطالبی را به طور منطقی و متقن آورده باشد و مشخص کرده باشد که این مطالب محصول خود اوست یا از منابع دیگری گرفته شده است؟ خلاصه یک متن است یا تمام آن.
2-2. جامعیت (Comprehensiveness): لازم است که بدانیم اطلاعات تا چه اندازه عمیق و جامع است. آیا محتوای ارائهشده زمان یا جنبه معینی از موضوع را پوشش میدهد یا میکوشد تا جامع باشد؟ آیا سند و مطلب عرضهشده اصل و کامل است یا چکیده آن است؟ آیا پیوندهای دیگری برای تکمیل جامعیت موضوع ذکر شده است؟ بدیهی است که برای تکمیل اطلاعات درباره موضوع، باید به منابع چاپی و الکترونیکی دیگر نیز رجوع کرد.
2-3. انتشار (Currency) :
در بیشتر اطلاعات، توجه به زمان انتشار یا روزآمدسازی آنها ضروری است. باید دید که آیا اطلاعات ارائه شده مربوط به زمان گذشته است یا اینکه به تازگی بازبینی و روزآمد شده است؟ آیا تاریخ روزآمدسازی مطالب ذکر شده است یا نه؟
روشن است که تاریخ روزآمدسازی پایگاه که ممکن است در صفحه آغازین آن درج شود، لزوماً به معنای روزآمدی همه قسمتهای آن پایگاه نیست. بنابر این، لازم است در موارد خاص و صفحات برجسته و مهم، تاریخ و روزآمدسازی به طور جداگانه بیان گردد. حتی باید توجه شود که آیا دیگر پیوندهای ذکرشده در صفحه، بازبینی و روزآمد شده است یا نه؟
2-4. پیوندها (Links) :
قرار دادن پیوندهایی چند به دیگر منابع اینترنتی میتواند نشانه پختگی و جامعیت نوشته و نویسنده باشد؛ ولی باید ملاحظه شود که: آیا این پیوندها مناسب، مطلوب و فعال هستند و به طور جامع شناسایی شدهاند و به شکل درستی انتخاب و حتی ارزیابی گردیدهاند؟ آیا اطلاعات پیوندها با دیدگاه مؤلف متفاوت است یا فقط پیوندهایی انتخاب شده که با دیدگاههای نویسنده همخوانی دارد؟ در مورد سایر پیوندهای موجود در صفحات اینترنت، به این نکته توجه کنید که پایگاهها و منابعی که درباره موضوع نشانی میدهند، لزوماً بهترین انتخاب نیستند، هر چند استفاده از آنها در مواردی، بسیار مفید است.
2-5. منحصر به فرد بودن (Uniqueness):
توجه به این نکته نیز لازم است که آیا منابع و
اطلاعات مورد نظر، در منابع دیگری همچون: منابع چاپی، پایگاههای دیگر و یا حتی لوح فشرده (CD)وجود دارد؟ چنانچه وجود دارد، اعتبار آن نسبت به آنها چگونه است؟ آیا میتواند به عنوان مکمل آنها باشد؟
چنانچه منابع مذکور از فرمت و منبع دیگری اخذ شدهاند، آیا تمام ویژگیهای منبع اصلی را دارا هستند؟ یا اینکه ویژگی و قابلیت بیشتری
65