اشاره شد، بحث تهیه معجم موضوعی خود دارای مقدمات و پیچیدگیهای متعددی است که بهتر است از طرح فعلی جدا شده، به عنوان یک طرح مستقل بررسی شود.
تهیه و چاپ کتاب فهرست غیر تکراری از احادیث
در این کتاب، فهرست غیر تکراری از احادیث کتب روایی ارائه میشود.(9) این کتاب بر اساس نظر مشهور در مورد تعریف احادیث مشابه تهیه میشود. ضمن اینکه علاوه بر فهرست غیر تکراری، فهرست کل روایات کتب نیز بر اساس اصل کتب موجود است که به فهرست غیر تکراری ارجاع داده میشود. نشانیدهی به کتابهای حدیثی نیز بر مبنای مشهورترین نسخه چاپی از هر کتاب صورت میگیرد.
چاپ نسخهای یکنواخت از تمامی متون حدیثی
در این مرحله میتوان برای کاربردیتر کردن کتاب فهرست، مجموعهای یکسان و یکنواخت از کتب حدیثی مهم را به چاپ رسانید. البته باید توجه داشت که مراحل انجام این کار نیز همانند تهیه معجم موضوعی، خود بحث جامعی را میطلبد و بهتر است جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
پشتیبانی مراکز تولید نرمافزار پژوهشی - حدیثی و انتشاراتی
با مطالعه طرح میتوان به این نتیجه رسید که مؤلف محترم، با حدیث و حدیثپژوهشی بهخوبی آشناست و به نرمافزار و قابلیتهای آن نیز مسلط است؛ ولی باید در نظر گرفت که انجام موفقیتآمیز طرح فوق در گرو داشتن توان تهیه نرمافزار علوم اسلامی و همچنین وجود بستر انجام پژوهشهای گسترده حدیثی است. تحقق چنین اهدافی از توان یک فرد خارج است. از اینرو، شایسته است که مراکز تولید نرمافزارهای علوم اسلامی و همچنین مراکز حدیثپژوهشی ضمن قدرشناسی از این محقق و ارج نهادن به ایده و کار انجامشده مزبور، از طرح فوق حمایت نمایند و ضمن کمک به تکمیل طرح و رفع نقایص آن، زمینه اجرایی شدن آن را نیز فراهم کنند. تا زمینه تسهیل دسترسی به معارف اهل بیت(ع) بیش از پیش فراهم آید.
پینوشتها:
1. در طی دو شماره سه مطلب متفاوت در این موضوع به چاپ رسیده است که اگر چه یکی از این مطالب سطحی و مشتمل بر کلیگویی در این مسئله بود؛ ولی دو مطلب دیگر نشان از آن دارد که برای این کار روشهای مختلفی ارائه و بررسی شده و نمونههایی از آن نیز به مرحله اجرا درآمده است. ضمن اینکه این دو مورد تنها نمونهای از کارهای صورتگرفته و تجربههای موجود در این زمینه است که امیدواریم در شمارههای بعدی با موارد جدیدتری نیز آشنا شویم.
2. موسوی عبادی، سید اسداللّه، «طرحی نو برای تولید نرمافزار شناسایی احادیث مشابه»، رهآورد نور، ش 8، ص 16.
3. در ملاقاتی که با نویسنده محترم داشتم، برخی از سؤالات مطرح و پاسخ داده شد؛ ولی ارائه این پرسشها و پاسخها میتواند اولاً ابعاد جدیدی از مسئله را روشن سازند و ثانیاً پاسخهای عرضهشده نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد.
4. در بخش اسناد نرمافزار درایةالنور، کاربر نظر خود را درباره مذهب و توصیف تکتک راویان مشخص میکند و سپس برنامه اسناد روایات را بررسی کرده، بر اساس دیدگاه کاربر نظر شخصی وی را درباره به سند بیان میکند.
5. موسوی عبادی، سید اسداللّه، «طرحی نو برای تولید نرمافزار شناسایی احادیث مشابه»، ره آورد نور، ص 18، ش 8.
6. اگر پاسخ این سؤال مثبت باشد، با موضوع طرح نیز که یافتن احادیث تکراری در منابع مختلف است، سازگار به نظر نمیآید.
7. در بخش نمایش نرمافزار دانشنامه علوی، کاربر میتواند پس از انتخاب کلید مقایسه و انتخاب دو نسخه مختلف از نهجالبلاغه، آن دو را با یکدیگر تطبیق نماید و تفاوتهای بین دو متن را از قبیل افزایش یا کاهش متن، جابجایی در متن و تفاوت متون با رنگ مشخص کند.
8. Creat books.
9. همان گونه که گذشت، این کتاب فقط به ارائه نشانی احادیث در کتب میپردازد و متن احادیث در آن آورده نمیشود.
* * *
54