زیاد میکند. این ترجمه معمولاً زیبا و ادیبانه است؛ ولی امین و دقیق نیست. ترجمه آزاد را به زن زیبا ولی غیر عفیف، و ترجمه امین و دقیق را به زن عفیف، ولی نازیبا تشبیه کردهاند.16
اگر مترجمی بخواهد متنی را به صورت آزاد ترجمه کند، لازم است در آغاز مقاله یا کتاب، به آن تصریح کند تا خیانت ادبی محسوب نشود. گاهی بعضی از مترجمان جملات اضافه بر متن را در داخل پرانتز قرار میدهند و بدین وسیله امانت را رعایت میکنند.
ج. ترجمه جمله به جمله (ترجمه امین و محدود): ترجمه جمله به جمله عبارت از این است که مترجم، معنای مورد نظر نویسنده متن را دریابد و آن را در قالب زبان مقصد بریزد. این نوع ترجمه بهترین اقسام ترجمهها است. درباره این دسته از ترجمهها گفته شده است:
خوب ترجمه کردن آثار شکسپیر یا پوشکین به فارسی، یعنی نوشتن متنی که شکسپیر یا پوشکین اگر به جای امکانات زبان انگلیسی یا روسی، امکانات زبان فارسی را در اختیار میداشتند، آن را مینوشتند. پس ترجمه خوب نه ترجمه لفظ به لفظ است و نه ترجمه ادیبانه (اما غیر امین)، بلکه عبارت است از ابداع متنی (اعم از واژگان و جملهبندی و سبک) که نویسنده اگر زبان مادریش همان زبان مترجم میبود، آن را مینوشت. چنین ترجمهای مستلزم دانش و هوش و تخیّل بسیار است و البته باید آن را کمال مطلوب ترجمه دانست. من ادعا نمیکنم که چنین ترجمهای تحققپذیر باشد، اما میگویم مترجم خوب کسی است که میکوشد تا هرچه بیشتر به آن نزدیک شود.17
8ـ2. شرایط مترجم:
الف. تسلّط و آشنایی کامل بر زبانی که از آن ترجمه میکند (زبان مبدأ).
ب. تسلّط بر زبانی که به آن ترجمه میکند (زبان مقصد).
ج. تسلّط بر موضوع مورد ترجمه؛ زیرا در عمل ثابت شده است که مثلاً مترجم کتابی در فلسفه هر اندازه که بر زبان مبدأ و مقصد مسلط باشد، اگر خود اهل فلسفه یا به عبارت دقیقتر اهل اصطلاح نباشد، از عهده ترجمه آن برنمیآید.18 وضع در ترجمه متون ادبی، پزشکی، فقهی و... نیز از همین قرار است.
د. استعداد نویسندگی مترجم باید در حدود استعداد کسی باشد که اثرش را ترجمه
17